Przepisy prawne, świadczenia i ulgi

27.03.2022. Weszły w życie zmienione przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (z mocą od 24.02.2022 r.)
Specustawa obejmuje także osoby, które przybyły do Polski przekraczając inne granice niż polsko-ukraińska. Nadal jednak regulacja dotyczyć będzie tylko osób posiadających ukraińskie obywatelstwo, ewentualnie ich małżonków bez takiego obywatelstwa.  
Zmiana polega na skreśleniu słowa „bezpośrednio”. Nadal jednak regulacja nie obejmuje wszystkich osób, które dotarły do Polski z Ukrainy, w związku z wojną. – Przykład? Dziecko obywateli Nigerii urodzone na terenie Ukrainy ma ukraiński paszport i według decyzji Rady UE jego rodzice też powinni być objęci ochroną czasową, ale specustawa na ten temat milczy – mówiła Prawo.pl adwokatka Justyna Wróbel z kancelarii adwokackiej Immigration Lawyer Justyna Wróbel. Czytaj więcej na Prawo.pl
PESEL
Wnioski o PESEL składa się osobiście w siedzibie organu gminy na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym czytelnym podpisem, wypełnionym przez wnioskodawcę albo przez pracownika tego organu na podstawie danych podanych przez wnioskodawcę.

Nadawanie numerów PESEL dla obywateli Ukrainy w Warszawie, odbywa się w Delegaturach Biura Administracji i Spraw Obywatelskich znajdujących się w Urzędach Dzielnic m.st. Warszawy.
https://bip.warszawa.pl/Menu_podmiotowe/biura_urzedu/AO/Delegatury/default.htm
Punkt na Stadionie narodowym został zamknięty!

Wzór wniosku o nadanie numeru PESEL w związku z konfliktem na Ukrainiehttps://bit.ly/3KSWoKX
Jak złożyć wniosek o nadanie numeru PESEL dla obywatela Ukrainy uciekającego z tego kraju przed wojną? Co zawiera?  Jakie dokumenty trzeba okazać przy składaniu wniosku? Gdzie znaleźć odpowiednie formularze? Kiedy numer PESEL nie może być nadany? – samorzad.infor.pl
Interaktywne wzory wniosku – samorzad.infor.pl

Uzyskaj numer PESEL oraz profil zaufany – usługa dla obywateli Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa – www.gov.pl
Bezpłatne zdjęcia do dokumentów:
https://www.facebook.com/Zdjęcia-do-dokumentów-105271212110379/
Poczta Polska: bezpłatne nadanie paczek humanitarnych do Ukrainy o wadze do 20 kg
Od 1 kwietnia br. Poczta Polska umożliwi bezpłatne nadanie paczek EMS o masie do 20 kg do adresatów w Ukrainie. Zawartość przesyłek mogą stanowić wyłącznie przedmioty o charakterze pomocy humanitarnej. Inicjatywa jest częścią akcji Poczty Polskiej „POMOC UKRAINIE”.
https://media.poczta-polska.pl/pr/735370/poczta-polska-bezplatne-nadanie-paczek-humanitarnych-do-ukrainy-o-wadze-do-20-kg
300 zł dla obywatela Ukrainy
Kto przyznaje jednorazowe świadczenie pieniężne? Jakie warunki musi spełnić uciekinier z Ukrainy, aby otrzymać zasiłek 300 zł? Na co może wydać te pieniądze? Czy jest wzór urzędowy wniosku o świadczenie pieniężne dla Ukraińców? – samorzad.infor.pl
500 plus dla uchodźców z Ukrainy
ZUS informuje, że od soboty 24 marca 2022 obywatele Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 23 lutego, będą mogli złożyć elektroniczny wniosek o 500 plus na dzieci
Specjalny formularz w języku ukraińskim będzie dostępny tylko na PUE ZUS: LINK
Program pomocy finansowej UNHCR w Polsce
Począwszy od marca, UNHCR oferuje krótkoterminową pomoc materialną dla osób przybyłych z Ukrainy w celu wsparcia ich integracji w Polsce. Program nie jest powiązany z innymi programami wsparcia istniejącymi w Polsce, w tym z rejestracją numeru PESEL. UNHCR nie prowadzi rejestracji uchodźców oraz nie nadaje statusu uchodźcy. Program ma jedynie na celu wsparcie humanitarne.

Miesięcznie, uprawnieni odbiorcy otrzymają 710 złotych na 1 osobę + 610 złotych na kolejną osobę w rodzinie (limit osób wynosi 4). Pomoc finansowa jest udzielana raz w miesiącu, przez okres minimum 3 miesięcy.

Ty i twoja rodzina kwalifikujecie się do programu jeżeli opuściliście Ukrainę i przybyliście do Polski w dniu 24 lutego 2022 lub później. Wystarczy, że jeden członek rodziny przekroczył granicę 24 lutego lub później

Obecnie wizyty umawiane są z wyprzedzeniem przez SMS.
Szczegóły dotyczące umówienia wizyty będą podane wkrótce: prosimy odwiedzać help.unhcr.org/Poland gdzie znajdą Państwo najbardziej aktualne informacje
Punkty rejestracji są obecnie otwierane na terenie Warszawy. Planowane jest otwarcie punktów w innych miastach.
Więcej informacji: https://help.unhcr.org/poland/pl/informacje-dla-osob-pochodzacych-z-ukrainy/
ZUS
Wsparcie finansowe dla obywateli Ukrainy, którzy mają pod opieką dziecko – https://bit.ly/3MYGl0a
Nauka
Przedszkole i szkoła dla dzieci z Ukrainy – Rodzice, którzy chcą zapisać dzieci do szkoły, powinni zebrać dokumenty z dotychczasowej nauki dziecka (na przykład świadectwa ukończenia klasy, zaświadczenia o przebytych egzaminach itp.). W obecnej sytuacji wiele rodzin może nie posiadać stosownej dokumentacji, ale przepisy dopuszczają taką możliwość. Rodzic, który nie ma dokumentów dziecka, powinien napisać oświadczenie o sumie ukończonych lat nauki ze wskazaniem placówki, do której dziecko uczęszczało – warszawa19115 – edukacja 
Rozwiązania w zakresie szkolnictwa wyższego i nauki zawarte w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy – www.gov.pl
40 zł za zakwaterowanie
Od 16 marca 2022 r. osoby zapewniające zakwaterowanie i wyżywienie obywatelom Ukrainy otrzymają świadczenie 40 zł za każdy dzień pomocy. Okres wsparcia przez rząd to 60 dni. Istnieje możliwość podwyższenia kwoty 40 zł jak i wydłużenia okresu 60 dni wypłaty świadczenia – samorzad.infor.pl
Ulgi podatkowe dla wspierających uchodźców ukraińskich
Niższy VAT i preferencyjny PIT – direct.money.pl 
Paszport biometryczny
W odróżnieniu od zwykłego paszportu, poza danymi właściciela, takimi jak imię, nazwisko, data i miejsce urodzenia czy seria i numer paszportu, posiada w okładce mikroprocesor, zawierający dane biometryczne w formie cyfrowej, m.in. odciski palców i wzór siatkówki oka, posiada odpowiednio wykonane zdjęcie biometryczne. Każdy paszport biometryczny, nazywany też e-paszportem, posiada charakterystyczne małe logo pod nazwą kraju na pierwszej stronie.
 
Obywatele Ukrainy mogą wjeżdżać do Polski bez wiz lub spełnienia dodatkowych przesłanek. Od 25 lutego dozwolone jest przekroczenie polskiej granicy przez osoby uciekające przed konfliktem zbrojnym, bez konieczności posiadania paszportu biometrycznego. Na terytorium RP można dostać się na podstawie dowolnego dokumentu potwierdzającego tożsamość. Uchodźcy są zwolnieni z obowiązku posiadania testów PCR, dowodu szczepienia czy odbycia kwarantanny. 
 
RÓŻNICA: Brak paszportu biometrycznego i wizy wiąże się z koniecznością złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na polskim przejściu granicznym. W przypadku braku jakichkolwiek dokumentów tożsamości, należy zgłosić się do najbliższej placówki Straży Granicznej w celu uzyskania zaświadczenia o przekroczeniu granicy. Obywatele Ukrainy przekraczający granicę bez zarejestrowania podczas kontroli granicznej mają 60 dni na złożenie wniosku o zarejestrowanie swojego pobytu do Komendanta Głównego Straży Granicznej. 
 
Osoby przekraczające granicę z paszportem biometrycznym, mogą legalnie pozostać na terytorium RP przez 90 dni. Po tym czasie konieczne jest złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
 
Źródło: https://bit.ly/3iE0evB 
 
Posiadanie paszportu biometrycznego ułatwia  podróżowanie po UE:
 
Specustawa nie przewiduje podstawy prawnej do ubiegania się przez obywatela Ukrainy o wydanie dokumentu podróży uprawniającego do podróżowania po UE. W ten sposób jedynie obywatele Ukrainy, którzy posiadają paszport biometryczny w ramach ruchu bezwizowego lub posiadają dodatkowo wizę wydaną przez kraje UE mają prawo swobodnego przemieszczania się po terytorium UE przez 90 dni w okresie 180 dni. Brak takiej podstawy prawnej w specustawie może ograniczyć swobodne przemieszczanie się obywateli Ukrainy po UE celem wybrania docelowej destynacji.
Po upływie 9 miesięcy od dnia wjazdu pojawia się możliwość złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy na okres 3 lat, co się wiążę z uprawnieniem do otrzymania karty pobytu po wydaniu decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt, wciąż jednak brakuje podstawy do wydania polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, który mógłby zastąpić brak posiadania przez cudzoziemca paszportu biometrycznego jako dokumentu podróży.
 
Źródło: https://wkb.pl/alerty/wkb-legal-alert-specustawa-o-pomocy-obywatelom-ukrainy/
 
Różnice dotyczące zatrudnienia:
 
– Najbardziej komfortową dla pracodawcy sytuacją jest okazanie przez osobę, którą zamierza zatrudnić paszportu biometrycznego z pieczątką wjazdową, w ramach ruchu bezwizowego albo zwykłego paszportu z wbitą pieczątką wjazdową. Jednak wojna spowodowała, że wiele osób przekroczyło lub przekracza naszą granicę bez ważnych dokumentów albo wręcz bez dokumentów. W takich przypadkach obywatele Ukrainy powinni przede wszystkim zwrócić się do Konsulatu Generalnego Ukrainy np. we Wrocławiu z wnioskiem o paszport. Pracownik musi mieć bowiem dokument potwierdzający jego tożsamość – podkreśla mec. Ciszek. Według niego, takim dokumentem umożliwiającym zatrudnienie obywatela Ukrainy może być też wystawione przez urząd gminy zaświadczenie o złożeniu wniosku o PESEL. – Ostrożność powinni zachować pracodawcy natomiast wtedy, gdy kandydat nie przedstawi żadnych dokumentów potwierdzających legalny pobyt w Polsce – ostrzega mec. Przemysław Ciszek.
 
Źródło: https://www.prawo.pl/kadry/legalny-pobyt-obywateli-ukrainy-jakich-dokumentow-ma-zadac,514052.html 
 
Różnie bywa w bankach:
 
Banki stawiają różne warunki Ukraińcom. Przede wszystkim wymagają dokumentów, które poświadczają tożsamość tych osób. Niektóre nie chcą otwierać kont na podstawie dokumentów, które napisane są cyrylicą, wymagają np. paszportów biometrycznych, tych jednak wielu Ukraińców nie posiada. Banki odmawiają też założenia ich jedynie na podstawie numeru PESEL. Wynika to z tego, że aby dostać PESEL, wystarczy oświadczenie uchodźcy i podanie swoich danych, dla banków to często za mało. Są jednak placówki, które proponują minimalne wymogi przy otwieraniu kont dla uciekinierów wojennych (np. nie wymagają dokumentów biometrycznych, a respektują tzw. paszporty ukraińskie).
 
Źródło: https://serwisy.gazetaprawna.pl/samorzad/artykuly/8386291,specustawa-ukrainska-kiedy-ukraincowi-potrzebny-jest-pesel.html 
USTAWA
13.03.2022 Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa weszła w życie 12 marca 2022 r., z mocą od dnia 24 lutego 2022 r. (z wyjątkiem przepisów określonych w art. 116 tej ustawy) – treść ustawy
17.03.2022 – będą zmiany w ustawie – obejmie wszystkich Ukraińców uciekających przed woją – https://bit.ly/3IlpeSz
Ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustawa obejmie również osoby, które nie posiadają obywatelstwa ukraińskiego, ale są w związku małżeńskim z obywatelem Ukrainy, o ile przybyły na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio z terytorium Ukrainy i w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa.
Jeśli takie osoby chcą pozostać w Polsce ich pobyt będzie uznany za legalny przez okres 18 miesięcy, licząc od dnia 24 lutego br. Podobnie ma być z dziećmi urodzonymi już na terenie Polski przez ukraińskie kobiety, które dotarły do Polski bezpośrednio z Ukrainy.
Po upływie 9 miesięcy ci, których pobyt uznano za legalny, mogą ubiegać się o zezwolenie na pobyt czasowy na okres 3 lat.
Rejestracja pobytu
W przypadku gdy wjazd obywatela Ukrainy nie został zarejestrowany przez komendanta placówki Straży Granicznej podczas kontroli granicznej, jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rejestruje organ gminy. Taka rejestracja pobytu następuje na wniosek Ukraińca, złożony nie później niż 60 dni od dnia wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Osoby, które po przekroczeniu granicy złożyły wnioski o status uchodźcy lub zadeklarowali ich złożenie, będą mogły skorzystać z uproszczonej legalizacji pobytu na 18 miesięcy jeśli wycofają taki wniosek lub deklaracje.
Przepisy dotyczące obywateli Ukrainy, którzy przebywali w Polsce legalnie przed wojną.
Terminy ważności wiz krajowych i zezwoleń na pobyt czasowy, które upłynęłyby w czasie wojny, zostaną wydłużone do końca roku. Terminy przypadające po 24 lutego m.in. ważności kart pobytu czy polskich dokumentów tożsamości obywateli Ukrainy zostaną wydłużone o 18 miesięcy. Przez 18 miesięcy będzie też uznawany za legalny pobyt obywatela Ukrainy, jeśli w czasie wojny straciłby możliwość przebywania w Polsce na podstawie np. wizy Schengen lub w ramach ruchu bezwizowego.
źródło Prawo.pl – czytaj więcej

14.03.2022 Jeśli uchodźca nie ma potwierdzenia przekroczenia granicy polsko-ukraińskiej, bo w pierwszych dniach byli oni całymi grupami przepuszczani bez rejestracji, wystarczy wniosek do gminy o zarejestrowanie pobytu w terminie 60 dni od daty wjazdu, co pozwoli korzystać z rozwiązań przewidzianych w specustawie.
Zatrudnienie, założenie firmy
Do legalizacji zatrudnienia uchodźcy wystarczy zaś przekazanie przez pracodawcę powiadomienia do urzędu pracy, przez portal praca.gov.pl. w terminie 14 dni od zawarcia umowy o powierzeniu pracy – www.rp.pl
 
Wniosek „Powiadomienie o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy” będzie dostępny od 15.03.2022 r. na www.praca.gov.pl 
 
14.03.2022 Obywatele Ukrainy będą mogli prowadzić swoje firmy w Polsce – Ministerstwo Rozwoju i Technologii wyjaśniło, że przepisy, które mają umożliwić otwieranie i prowadzenie firm, są adresowane do obywateli Ukrainy, przyjeżdżających do Polski w związku z działaniami wojennymi, które rozpoczęły się 24 lutego 2022 r. oraz do tych, którzy przybyli do Polski wcześniej i przebywają tu legalnie na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach (posiadają np. zezwolenie na pobyt czasowy i pracę) – www.gazetaprawna.pl 
Bezpłatne studia i łatwiejsze zatrudnianie naukowców, którzy przyjechali z Ukrainy
Studenci, którzy po 24 lutego przybyli do Polski z Ukrainy, mogą zostać przyjęci na polską uczelnię. Będą zwolnieni z opłat i mogą korzystać ze świadczeń socjalnych, takich jak zasiłek lub zapomoga. Chodzi jednak wyłącznie o studentów z polskim lub ukraińskim paszportem. Umożliwia to uchwalona w sobotę przez Sejm specjalna ustawa, która przewiduje też ułatwienia w zatrudnianiu naukowców i uznawaniu kwalifikacji – www.prawo.pl
 DECYZJA WYKONAWCZA RADY (UE) 2022/382
z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony

art. 2 ust. 1 stanowi, że niniejsza decyzja ma zastosowanie do następujących kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne:
– obywateli Ukrainy zamieszkałych w Ukrainie przed dniem 24 lutego 2022 r.;
– bezpaństwowców lub obywateli państw trzecich innych niż Ukraina, którzy przed dniem 24 lutego 2022 r. korzystali z ochrony międzynarodowej lub równoważnej ochrony krajowej w Ukrainie; oraz
– członków rodzin osób, o których mowa w lit. a) i b).

Co więcej, w myśl art. 2 ust. 2 decyzji, państwa członkowskie stosują niniejszą decyzję albo odpowiednią ochronę przewidzianą w ich prawie krajowym w odniesieniu do bezpaństwowców i obywateli państw trzecich innych niż Ukraina, którzy są w stanie udowodnić, że przed dniem 24 lutego 2022 r. legalnie przebywali w Ukrainie na podstawie ważnego zezwolenia na pobyt stały wydanego zgodnie z prawem ukraińskim, i którzy nie są w stanie w bezpiecznych i trwałych warunkach powrócić do kraju lub regionu pochodzenia.treść decyzji
Opcje dla obywateli państw trzecich (innych niż Ukraina) przebywających w Polsce na 15-dniowym zezwoleniu
[Źródło: Stowarzyszenie Interwencji Prawnej]
W związku z toczącym się konfliktem zbrojnym z Ukrainy uciekli nie tylko jej obywatele, ale także cudzoziemcy, którzy przebywali na Ukrainie. Część z nich nie posiadała dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium Unii Europejskiej i przekroczyli granicę na podstawie zezwolenia Komendanta Głównego Straży Granicznej na wjazd do Polski na okres 15 dni. Okres legalnego pobytu na podstawie tych zezwoleń wkrótce dobiegnie końca.

Obywatele państw innych niż Ukraina najprawdopodobniej nie będą objęci uregulowaniami specustawy (wyjątek może dotyczyć członków rodzin obywateli Ukrainy, jednak wciąż nie znamy ostatecznego kształtu ustawy). W związku z tym już teraz powinni podjąć kroki celem zalegalizowania ich pobytu w Polsce.

Wybór właściwej ścieżki postępowania zależy od tego czy możesz bezpiecznie wrócić do swojego kraju czy też nie.

Jeśli ze względów bezpieczeństwa powrót do kraju pochodzenia nie będzie możliwy możesz:
Ubiegać się o udzielenie ochrony międzynarodowej (status uchodźcy) w Polsce. O tym jak to zrobić możesz przeczytać tutaj >>>
1. Zostać  objęty(a)  ochroną czasową. Ochrona czasowa przysługuje obywatelom innych państw Ukrainy, którzy uciekli z tego kraju po 24 lutego 2022 r., jeśli na Ukrainie posiadali status uchodźcy (lub taki status posiadali najbliżsi członkowie ich rodzin). Ochrona czasowa będzie także przysługiwać osobom, które posiadały ważne zezwolenie na pobyt stały na Ukrainie i wykażą, że nie mogą w sposób bezpieczny i trwały wrócić do swojego kraju.
2. Jeśli mógłbyś bezpiecznie wrócić do swojego kraju, ale chcesz pozostać w Polsce możesz również rozważyć złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce. Ważne jest, aby wniosek ten złożyć przed upływem 15-dniowego okresu Twojego legalnego pobytu w Polsce. Jeśli nie masz możliwości umówienia się w urzędzie w terminie 15 dni od wjazdu w celu złożenia wniosku, wyślij go pocztą za potwierdzeniem nadania.  Zostaniesz później wezwany do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku. O tym jak możesz to zrobić przeczytasz tutaj >>>

W związku z obowiązującymi przepisami związanymi z epidemią COVID-19, najprawdopodobniej będziesz mógł złożyć wniosek o pobyt czasowy także później,  aż do upływu 30 dni od odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Jeśli się na to zdecydujesz, nie będziesz jednak posiadał żadnego dokumentu potwierdzającego Twój legalny pobyt w Polsce w tym okresie. Istnieje ryzyko, że swoje prawa będziesz musiał każdorazowo wykazywać w sądzie.

3. Jeśli jesteś członkiem rodziny obywatela Ukrainy, który uciekł z kraju po 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi, nie martw się. Jesteś objęty ochroną czasową i Twój legalny pobyt ulega przedłużeniu.
Jeśli nie chcesz składać żadnego z powyższych wniosków, Twój pobyt po upływie 15 dni od daty wjazdu może zostać uznany za nielegalny. Może wiązać się to z wszczęciem wobec Ciebie postępowania deportacyjnego (o zobowiązanie do powrotu).  Pamiętaj, że w okresie ważności Twojego zezwolenia na pobyt możesz także wyjechać z Polski oraz innych państw obszaru Schengen bez żadnych negatywnych konsekwencji.


Informator tworzy własnymi siłami grupa ponad 30 wolontariuszek i wolontariuszy. Jednak część działań musimy opłacić. Do tej pory wydatki ponosiliśmy z własnej kieszeni. Jeżeli chcesz wesprzeć rozwój informatora, przekaż darowiznę!